Nostatsionar sharoitlarda o‘lchashlar asosida g‘ovak muhit modelining filtratsiya parametrlarini eksperimental aniqlash

Qabul qilingan: 2026-10-15

Nashr etilgan: 2026-10-15

Annotatsiya

Ushbu ishda g‘ovak muhit modelida suvning filtratsiya jarayoni eksperimental ravishda o‘rganilgan. Statsionar sharoitlarda filtratsiya xususiyatlarini o‘lchash natijalari asosida filtratsiya qonuni aniqlangan bo‘lib, u klassik Darcy qonuniga mos kelishi ko‘rsatilgan. Nostatsionar sharoitlarda bosimning tiklanish egri chiziqlari (KVD) asosida muhitning pyezoo‘tkazuvchanligi baholangan. Ushbu kattalikni aniqlash uchun ikkita usul — deterministik momentlar usuli va qoldiqning kvadratik funksionalini minimallashtirish usuli qo‘llanilgan. Har ikkala usul bir-biriga yaqin natijalar berishi ko‘rsatilgan. Muhitning o‘tkazuvchanligi va pyezoo‘tkazuvchanligi orqali uning elastik sig‘imini baholashning prinsipial imkoniyati asoslangan. Shuningdek, ko‘rsatilgan usullardan foydalanilganda pyezoo‘tkazuvchanlikni tiklash xatoligi turli normalarda baholangan.

Adabiyotlar ro'yxati

  1. Баренблатт Г.И., Ентов В.М., Рыжик В.М. Движение жидкостей и газов в природных пластах. – М.: Недра, 1984, – 211 с.

  2. Ezekwe N. Petroleum Reservoir Engineering Practice. Prentice-Hall, Upper Saddle River. 2011. Pearson Prentice Hall, – 2011. – 770 p. ttps://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=3682612

  3. Инь Сянцин, И Лун. Фильтрационная особенность низкопроницаемых коллекторов // Нефть, газ и бизнес. – 2008. – №11. – С. 63-65.

  4. Байков В.А., Колонских А.В., Макатров А.К., Политов М.Е., Телин А.Г. Нелинейная фильтрация в низкопроницаемых коллекторах. Лабораторные фильтрационные исследования керна Приобского месторождения // Научно-технический вестник ОАО «НК «Роснефть». – 2013. – Вып. 31, № 2. С. 4-7.

  5. Шагапов В.Ш., Дударева О.В. Проявление нелинейных эффектов фильтрации в низкопорницаемых коллекторах при переменных режимах функционирования скважины // Вестник Томского государственного университета. Математика и механика. 2016. – №1(39). – С. 102-114.

  6. WANG Xue-wu, YANG Zheng-ming, SUN Yu-ping, LIU Xue-wei, Experimental and Theoretical Investigation of Nonlinear Flow in Low Permeability Reservoir // Procedia Environmental Sciences. – 2011. – P. 1392-1399

  7. Шагапов В.Ш., Белова О.В. Особенности фильтрации в низкопроницаемых коллекторах с проявлением предельного градиента давления // Инженерно-физический журнал. – 2017. – Т. 87. №6. – С. 1269-1281.

  8. Teng Y., Li Z., Chen C. Pre-Darcy flows in low-permeability porous media // Hydrogeology J. – 2024. – P. 1957–1977. – DOI: 10.1007/s10040-024-02853-4.

  9. Islam M. R., Hossain M. E., Moussavizadegan S. H., Mustafiz S., Abou-Kassem J. H. Advanced Petroleum Reservoir Simulation. Towards Developing Reservoir Emulators. Second Edition. 2016. Scrivener Publishing LLC.

  10. Chaudhry Amanat U. Oil Well Testing Handbook. Gulf Professional Publishing. 2004. https://doi.org/10.1016/B978-0-7506-7706-6.X5089-9

  11. Хужаёров Б. Х. Фильтрация неоднородных жидкостей в пористых средах. Ташкент: ФАН, 2012. – 280 с.

  12. Хайруллин М.Х., Хусамов Р.С., Шамсимов М.Н., Фархуллин Р.Г. Интерпретация результатов гидродинамических исследований скважин методами регуляризации. Москва - Ижевск, НИЦ Регулярная и хаотическая динамика компьютерных исследований. 2006. – 172 с.

  13. Гамзаев Х.М. Определение коэффициента пьезопроводности на основе модели упругого режима разработки пласта // Вестник Томского государственного университета. Управление, вычислительная техника и информатика. – 2023. – № 63. – С. 29–36. – doi: 10.17223/19988605/63/4

  14. Химмельблау Д. Анализ процессов статистическими методами. – Москва: «МИР». – 1973. – 959

  15. Bonnans, J. F., Gilbert, J. C., Lemarechal, C., Sagastizabal A. Numerical Optimization: Theoretical and Practical Aspects. 2nd ed. – Berlin: Springer-Verlag, 2006. – 491 p.

  16. Rahali, N. E. Global convergence of the Armijo epsilon steepest descent algorithm / N. E. Rahali, N. Djeghaba, R. Benzine // Revue d’Analyse Num´erique et de Th´eorie de l’Approximation. – 2012. – Vol. 41, no. 2. – P. 169–180.

Mualliflar haqida

Baxtiyor Xuzhayorov
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
Azizbek Usmanov
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
Javlonbek Tuygunov
Mirzo Ulug‘bek nomidagi Samarqand davlat arxitektura-qurilish universiteti

Litsenziya

Qanday iqtibos keltirish kerak

Nostatsionar sharoitlarda o‘lchashlar asosida g‘ovak muhit modelining filtratsiya parametrlarini eksperimental aniqlash. (2026). “Mexanika Muammolari” O‘zbekiston Jurnali, 37(3), 145-155. https://pmjournal.uz/jour/article/view/34

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.

ISSN 2010-7250 (Print)